Bidjè sitwayen

• Yon bidjè sitwayen se yon vèsyon senp kote yo prezante bidjè Leta a ak yon langaj ki pa teknik. Si bidjè ofisyèl Leta a se yon dokiman teknik, ki chaje chif epi ki pa fasil pou tout moun konprann, okontrè, bidjè sitwayen an prezante enfòmasyon finansye ak ekonomik yo nan yon langaj pou nenpòt sitwayen konprann epi analize.
• Bidjè sitwayen pa vle di n ap genyen de (2) bidjè apa. Sa pa vle di nonplis ke bidjè anvan yo pa t konn fèt nan enterè popilasyon an. Se sèlman yon lòt fason pou prezante enfòmasyon ki nan bidjè Leta a pi klè pou tout moun, sitou sila yo ki pa nan domèn finans piblik yo.
• Yo rele l bidjè sitwayen paske li fèt pou tout moun, nan kèlkeswa domèn y ap travay. Objektif li se fè plis moun konnen, konprann epi patisipe nan fason Leta ap jere resous peyi a.
• Bidjè sitwayen an pa yon zouti pou pran desizyon, men se yon zouti pou enfòme, fè moun reflechi ak ranfòse transparans sou jan Leta ap depanse.

Bidjè sitwayen an ale pi lwen pase yon senp inovasyon nan administrasyon piblik la. Li charye anpil gwo chanjman nan jan Leta ak sitwayen yo kominike.

• 

  Pou sitwayen yo

  Bidjè sitwayen an se yon okazyon pou yo pi byen konprann aksyon Leta ap mennen yo, pèmèt tout moun pote kontribisyon yo nan jesyon peyi a, idantifye pwoblèm yo epi patisipe nan chache solisyon yo.

• 

  Pou pèsonèl politik yo

  Bidjè sitwayen an se yon mwayen pou bay plis lejitimite nan desizyon yo gen pou pran, bay pwojè yo plis jarèt gras ak patisipasyon kolektivite yo, epi chache rejwenn konfyans sitwayen yo.

• 

  Pou demokrasi a

  Chanjman nan sa ki gen pou wè ak pratik demokratik yo pa depaman ak prensip ki make tan nou jounen jodi a, tankou patisipasyon sitwayen yo nan jesyon Leta a, transparans ak bon jan rezilta nan aksyon Leta yo.

Lè nou rann bidjè a fasil pou konprann, disponib tout kote, epi lè pèp la patisipe nan prepare li, nou tabli bon jan baz pou yon sosyete angaje ak yon demokrasi pi djanm.

Koze bidjè sitwayen an chita sou 3 gwo wòch dife ki kapab chanje fason Leta a kominike ak sitwayen li yo.

1. 1Konpreyansyon

   • Fè jagon finans yo ki parèt konplike vin pi fasil pou konprann
   • Itilize yon langaj senp, avèk mwens mo teknik
   • Prezante enfòmasyon yo klè, nan yon fason ki kapte atansyon moun trapde, san kase tèt

2. 2Aksè fasil

   • Fè yon jan pou tout moun jwenn enfòmasyon ki nan bidjè Leta a nan bon ti mamit, san grate tèt
   • Prezante dokiman yo sou fòm imaj, son, videyo, yon fason pou tout kategori moun nan sosyete a ka konprann
   • Òganize chita pale oswa lòt kalite aktivite pou bay enfòmasyon epi pèmèt piblik la reyaji epi konprann pi byen

3. 3Transparans

   • Fè tout moun wè aklè kijan Leta rantre epi depanse lajan
   • Montre kijan otorite yo respekte angajman yo devan pèp la
   • Ranfòse kontwòl sitwayen yo dwe genyen sou fason Leta a ap itilize kòb peyi a

Poukisa li difisil pou konprann bidjè tradisyonèl la ?

Yon latriye gwo mo teknik

Bidjè a gen ladan l anpil gwo mo teknik tankou « dotasyon », « amòtisman », elatriye, ki bay moun k ap li l yo anpil difikilte pou yo konprann li.

Yon prezantasyon tèt chaje

Yon moun ki pa nan domèn nan ap gen anpil difikilte pou li bidjè a nan fason li òganize a, paske li chapante tankou yon eskalye ki gen plizyè mach : ministè, chapit, seksyon ak atik ki pa fin twò klè pou anpil moun ki pa abitye ak yo.

Enfòmasyon pil sou pil

Dokiman bidjè ofisyèl yo gen anpil paj. Sa ki fè li pa fasil pou yon moun konsilte li, rezime l epi jwenn nannan dokiman an trapde.

Fè tout moun konprann bidjè a se premye pa pou fè sitwayen yo patisipe nan jan Leta ap mennen bak peyi a. Pou sa fèt, fòk dokiman teknik sa a tounen yon dokiman ki pèmèt nou simaye konesans tribò babò.

Metòd ki bay bon jan rezilta

• Fè jagon finansye yo rive sou tout moun
• Sèvi ak imaj, son ak videyo
• Kreye dokiman ki pral sèvi pou moun aprann epi konprann
• Prepare seyans fòmasyon ki koresponn ak tout kategori moun

Fè bidjè a rive jwenn tout moun gen pou wè ak fason li prezante epi mwayen yo itilize pou fè enfòmasyon ki ladan yo sikile.

1. 1.Prezantasyon sou divès fòm

   Bidjè sitwayen an ap disponib sou plizyè fòm : sou papye, sou fòm nimerik ak mesaj pou moun ka koute oubyen gade, nan lide pou sansibilize tout sitwayen alawonnbadè.

2. 2.Prezantasyon sou plizyè platfòm

   Enfòmasyon sou bidjè a ap pataje sou rezo sosyal yo, sou sit ministè ak lòt enstitisyon Leta yo, nan radyo, jounal ak televizyon lokal yo, epi nan tout espas piblik ak kominotè kote moun reyini pou brase lide.

3. 3.Rive tou pre moun yo

   Pou nou fè enfòmasyon ki nan bidjè a rive jwenn tout moun kèlkeswa kote yo rete nan peyi a, fòk gen anpil chita pale nan tout komin yo, nan lè ak dat k ap pèmèt tout moun patisipe.

4. 4.Fè yon jan pou tout moun jwenn

   Chak moun ap ka chwazi fòm bidjè ki pi adapte ak kondisyon fizik li, nan lang li santi li pi alèz la.

Efò sa yo pèmèt nou rive jwenn moun ki pa abitye patisipe nan aksyon Leta, tankou jèn yo, granmoun ki izole oswa katye ki defavorize yo.

Telechaje bidjè sitwayen ak gid Direksyon Jeneral Bidjè pibliye yo.